Χαίρετε, κλειστὰ λουλούδια /τῆς πρωτόβγαλτης αύγῆς!/ Ὤ! τὸ ἀσκόρπιστο τὸ μύρο/ μέσα τὸ φυλᾶτε ἐσεῖς!/
Μάτια σεῖς ποὺ ὅλο ρωτᾶτε/ὦ ἀφανέρωτα φτερά,/ ὀνειρό- θρεφτα κορμάκια,/μεταξόμαλλα παιδιά.
Κωστὴς Παλαμᾶς

Σάββατο 28 Ιουλίου 2012

ΤΟ ΟΛΟΓΙΟΜΟ ΦΕΓΓΑΡΙ

ΤΟ ΟΛΟΓΙΟΜΟ ΦΕΓΓΑΡΙ

Ἕνα διήγημα τοῦ Παναγιώτη Μπουκουβάλα ἐμπνευσμένο ἀπὸ τὸ βάδισμα τοῦ Ἀπόλλωνος στὴν Α΄ ραψωδία τῆς Ἰλιάδος.

      Πυκνὸ σκοτάδι. Ὀργιώδης βλάστηση.Ἕνα ὁλόγιομο φεγγάρι. Ἕνα σκηνικὸ πλασμένο μὲ τὴν σκόνη τοῦ ὀνείρου καὶ μὲ ἕνα ἀρχέγονο ἔνστικτο, ποὺ ξυπνάει καὶ τοὺς πιὸ βαθιὰ κρυμμένους πόθους τοῦ ἀνθρώπου.

      Καὶ ξαφνικά, ἕνα θρόισμα. Μία σκιὰ κάτω ἀπ΄τὸ φῶς τοῦ φεγγαριοῦ. Ἕνας ὑπόκωφος ἦχος, τόσο ἀνατριχιαστικὸς καὶ βαθὺς ποὺ ξύπνησε τὶς κοιμισμένες νύμφες. Σταμάτησε τὸν χορὸ τῶν νεράιδων. Διέκοψε τὸ αἰώνιο τραγοῦδι τῶν κορῶν τοῦ Νηρέα.

Τρίτη 17 Ιουλίου 2012

ΤΟ ΤΕΛΕΙΟ ΠΟΛΙΤΕΥΜΑ

 

ΤΟ ΤΕΛΕΙΟ ΠΟΛΙΤΕΥΜΑ 

Ἐργασία τοῦ μαθητοῦ Ἀπόλλωνος Γρηγορᾶ, 12 ἐτῶν.


Τὸ νὰ σκεφθῆ κανεὶς δίκαιο καὶ ἀποτελεσματικὸ πολίτευμα εἶναι ἐξαιρετικὰ δύσκολο, πόσο μᾶλλον τὸ τέλειο.

Μέχρι σήμερα, κάθε πολίτευμα ἔχει πλεονεκτήματα καὶ μειονεκτήματα - ἡ δημοκρατία εἶναι δίκαιη, ἀλλὰ εὔκολα ἀνατρέπεται καὶ γίνεται ἄδικη,  σχεδὸν ὅλα τὰ ἄλλα πολιτεύματα εἶναι ἄδικα –εἶναι ἄραγε ἐφικτὸ ἕνα τέλειο πολίτευμα; Ἴσως, πάντως ὁ κόσμος τὸ χρειάζεται.

            Γιὰ νὰ ἐπιτευχθῆ κάτι τέτοιο ὑπάρχουν ὁρισμένες ἀπαιτήσεις:

1)      Τὸ πολίτευμα πρέπει νὰ εἶναι δίκαιο, π.χ. ὁ λαὸς νὰ ἔχη λόγο στὶς πολιτικὲς διαδικασίες, στὴν κυβέρνησι τοῦ κράτους.

2)      Νὰ μὴν ἀνατρέπεται εὔκολα, π.χ. δύσκολη ἀνάληψι μὲ διάφορους τρόπους τῆς ἐξουσίας ἀπὸ ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι σκοπεύουν νὰ ἀνατρέψουν τὸ πολίτευμα.

3)      Ἀνάπτυξις τῆς παιδείας, π.χ. κτίσιμο σχολείων, σωστὴ διαμόρφωσις τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συστήματος, τὰ ὁποῖα εἶνα ἡ λύσις στὴν ἀπαίτησι 2.

4)      Σωστὴ ὀργάνωσις τῆς ἐξουσίας, π.χ. νὰ εἶναι διαμορφωμένη ἔτσι, ὥστε νὰ προσφέρωνται πολλὲς καὶ καλὲς ἐπιλογὲς γιὰ τὶς λύσεις τῶν προβλημάτων.

5)      Σωστὴ νομοθεσία, π.χ. δίκαια καὶ σωστὴ θέσπισις τῶν νόμων – μέρος τῆς δικαιοσύνης.


Αὐτὲς ὅμως εἶναι λίγες ἀπὸ τὶς ἀμέτρητες ἀπαιτήσεις γιὰ τὴν ἐπίλυσι τῶν ἐλαττωμάτων τῶν πολιτευμάτων. Ἄς ἐλπίσουμε ὅτι κάποια μέρα θὰ διαμορφωθῆ τὸ τέλειο πολίτευμα.


Σημ. Ὅταν διαβάσαμε στὴν τάξι ἀποσπάσματα ἀπὸ τὰ Πολιτικὰ τοῦ Ἀριστοτέλους, ἕνα ἔργο στὸ ὁποῖο ὁ Ἀριστοτέλης ἐξετάζει τὰ ὀρθὰ πολιτεύματα καὶ τὶς παρεκβάσεις τους καὶ μᾶς ἐξηγεῖ πῶς φθείρονται καὶ πῶς σώζονται τὰ πολιτεύματα, ὁ Ἀπόλλων ἀποφάσισε νὰ γράψη αὐτὸ τὸ κείμενο κατὰ τὸ παράδειγμα τῶν Ἑλλήνων φιλοσόφων, οἱ ὁποῖοι ἄνοιξαν τὸν δρόμο γιὰ τὴν ἀναζήτησι τοῦ ἀρίστου πολιτεύματος.



Σάββατο 23 Ιουνίου 2012

Ἡ γλαῦξ τῶν Ἀθηνῶν

Ἡ γλαῦξ τῶν Ἀθηνῶν   (Athene noctua)


Ἡ Ἄλκηστις Σιούφα, 10 ἐτῶν, μᾶς ζωγράφισε τὴν γλαῦκα, τὸ πτηνὸν ποὺ ἐπέλεξε ἡ γλαυκῶπις Ἀθηνᾶ, γιὰ νὰ εἶναι τὸ αἰώνιον συμβολόν της. Ἡ θεὰ τῆς σοφίας ξεχώριζε γιὰ τὰ λαμπερά της μάτια (γλαύσσω =λάμπω + ὄψ). Ἡ γλαῦξ τῶν Ἀθηνῶν βλέπει, ἀκούει καὶ πετᾶ ἀθόρυβα. Αὐτὰ ἀκριβῶς ὑποδεικνύει ἡ θεὰ ὡς ὅπλα τῆς μαθήσεως. Κι οἱ Ἀθηναῖοι ποὺ εἶχαν τὴν γλαῦκα σύμβολο τῆς πόλεώς τους, φαίνεται πὼς ἔμαθαν ἀπὸ αὐτὴν πολλά. Εὔχομαι στοὺς καλοκαιρινοὺς σας περιπάτους νὰ σταθῆτε τυχεροὶ καὶ νὰ συναντήσετε κάπου τὸ μοναδικὸν αὐτό πτηνόν. Ἄν τὴν ἰδῆτε, παρατηρῆστε την προσεκτικὰ κι ἴσως μάθετε τὸ μυστικὸ τῆς σοφίας.


Κυριακή 17 Ιουνίου 2012

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΚΡΙΤΙΑΣ


ΑΤΛΑΝΤΙΔΑ καὶ ΑΤΛΑΝΤΕΣ

Ἐργασία τοῦ μαθητοῦ Ἀπόλλωνος Μακρογαμβράκη

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΚΡΙΤΙΑΣ (108 5e)

Πρωτότυπον κείμενον

Πάντων δὴ πρῶτον μνησθῶμεν ὅτι τὸ κεφάλαιον ἦν ἐνακισχίλια ἔτη ἀφ' οὗ γεγονὼς ἐμηνύθη πόλεμος τοῖς θ' ὑπὲρ Ἡρακλείας στήλας ἔξω κατοικοῦσιν καὶ τοῖς ἐντὸς πᾶσιν, ὅν δεῖ νῦν διαπεραίνειν.
Τῶν μὲν οὖν ἥδε ἡ πόλις ἄρξασα καὶ πάντα τὸν πόλεμον διαπολεμήσασα ἐλέγετο, τῶν δ' οἱ τῆς Ἀτλαντίδος νήσου βασιλῆς, ἥν δὴ Λιβύης καί Ἀσίας μείζω νήσου οὖσα ἔφαμεν εἶναί ποτε, νῦν δὲ ὑπὸ σεισμῶν δῦσαν ἄπορον πήλον τοῖς ἔνθέδε ἐκπλέουσιν ἐπὶ τὸ πᾶν πέλαγος, ὥστε μηκέτι πορεύεσθαι, κωλυτὴν παρασχεῖν. Τὰ μὲν δὴ πολλὰ ἔθνη βάρβαρα, καὶ ὅσα Ἑλλήνων ἦν γένη τότε, καθ' ἕκαστα ἡ τοῦ λόγου διέξοδος οἷον ἀνειλλομένη τὸ προστυχὸν ἑκασταχοῦ δηλώσει. τὸ δὲ Ἀθηναίων τε τῶν τότε καί τῶν ἐναντίων, οἷς διεπολέμησαν, ἀνάγκη κατ' ἀρχὰς διελθεῖν πρῶτα, τὴν τε δύναμιν ἑκατέρων καὶ τὰς πολιτείας. Αὐτῶν δὲ τούτων τὰ τῆδε ἔπροσθεν προτιμήτεον εἰπεῖν.

Ἡ “ἱστορία” ποὺ παραθέτει ὁ Πλάτων κάνει σαφέστατο λόγο γιὰ μία ἤπειρο πέρα ἀπὸ τὶς Ἡράκλειες Στῆλες, τὸ γνωστό μας Γιβραλτάρ, ἕνα στοιχεῖο ποὺ ὤθησε τοὺς περισσότερους ἐρευνητὲς νὰ ἀναζητήσουν τὰ ἴχνη της στὸν Ἀτλαντικὸ ὠκεανὸ μὲ τοὺς περισσότερους “πόντους” σ΄αὐτὸ τὸ παιχνίδι συνεχόμενων ἀναπάντητων γρίφων νὰ τοὺς “κερδίζουν” οἱ Ἀζόρες καὶ τὰ νησιὰ Μπίμινι στὸν Ἀτλαντικὸ ὠκεανό, σὲ συνδυασμὸ πάντα μὲ τὸ ἀκόμα πιὸ περίπλοκο πάζλ τοῦ Τριγώνου τῶν Βερμούδων.

Τρίτη 29 Μαΐου 2012

ΕΑΛΩ Η ΠΟΛΙΣ

Μήνα  Μάη  κι  εἰκοσιεννιὰ

μαύρη  Τρίτη  βασιληὰ

 χάθηκες κι ἡ Πόλη σου

 ἑάλω.


Ἡ γενναία ἀπάντησις τοῦ Κωνσταντίνου Παλαιολόγου στὶς προτάσεις τοῦ Μωάμεθ:
Τὸ δὲ τὴν πόλιν σοι δοῦναι, οὔτ΄ἐμὸν ἐστὶ
οὔτε ἄλλου τῶν κατοικούντων ἐν αὐτῃ.
Κοινῃ γὰρ γνώμῃ πάντες αὐτοπροαιρέτως ἀποθανοῦμεν καὶ οὐ φεισόμεθα τῆς ζωῆς ἡμῶν.

Τὸ τελευταῖο του παράγγελμα,
Στῆτε ἀνδρείως!
ὅμοιο μὲ τὸ παράγγελμα τῆς θεᾶς Ἀθηνᾶς πρὸς τὸν Ἕκτορα καὶ τοῦ Διομήδους πρὸς τὸν Ὀδυσσέα,
φανερώνει τὴν ἑλληνικὴ ψυχή του.
                                                    Στέωμεν μένοντες .
     Εἴθε νὰ τὸ θυμόμαστε πάντα!

Προτεινόμενη συγγραφεύς:Μαρία Λαμπαδαρίδου- Πόθου

Πέμπτη 24 Μαΐου 2012

ΜΟΝΑΧΗ ΕΓΝΟΙΑ Η ΓΛΩΣΣΑ ΜΟΥ...

ΜΟΝΑΧΗ ΕΓΝΟΙΑ Η ΓΛΩΣΣΑ ΜΟΥ...

Τὴν ὥρα ποὺ ὅλοι ἀνησυχοῦν γιὰ τὸ εὐρώ, τὰ παιδιὰ κρούουν τὸν κώδωνα τοῦ κινδύνου γιὰ τὴν γλῶσσα μας.
Ἀποφάσισαν νὰ μετατρέψουν τὴν τάξι σὲ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων κι ὡς πραγματικοὶ βουλευτές, ποὺ βουλεύονται (σκέπτονται δηλαδὴ) συζήτησαν γιὰ τοὺς κινδύνους ποὺ διατρέχει σήμερα ἡ γλῶσσα μας καὶ κατέθεσαν τὶς προτάσεις τους.

Τίς ἀγορεύειν βούλεται;

Ἡ "βουλευτὴς" Νεφέλη Καψάλη ἔλαβε τὸν λόγο καὶ εἶπε τὰ ἑξῆς:


Τίς ἀγορεύειν βούλεται;

Ὁ "βουλευτὴς" Σωτήρης Ἀθανασούλης, ἔλαβε τὸν λόγο καὶ εἶπε τὰ ἑξῆς:

Κυρίες καὶ κύριοι βουλευταί,

ἕνα ἄκρως ἐπεῖγον θέμα ποὺ ἐπικρατεῖ στὴν Ἑλλάδα εἶναι ἡ γλῶσσα. Τὰ τελευταῖα χρόνια τὰ παιδιὰ μιλοῦν μία χυδαία γλῶσσα καὶ δὲν τὸ καταλαβαίνουν. Ἐπίσης περιμέναμε ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον νὰ ἐτοιμάση μία νέα Γραμματικὴ γιὰ τὴν Ε΄ Δημοτικοῦ, ἀλλὰ δυστυχῶς μὲ τὸ νέο βιβλίο χειροτέρεψαν πιὸ πολὺ τὴν Γραμματική. Γι΄ αὐτὸ προτείνω νὰ ἀρχίσουμε νὰ τονίζουμε πολυτονικὰ καὶ νὰ μάθουμε τὴν ἀρχαία Ἑλληνικὴ γλῶσσα διαβάζοντες τὰ βιβλία τῶν Ἀρχαίων Ἑλλήνων συγγραφέων. Μετὰ ἀπὸ αὐτὰ ἡ ἀρχαία Ἑλληνικὴ γλῶσσα θὰ ἀνθίση ξανά στὴν Ἑλλάδα.

 Σωτήρης Ἀθανασούλης, 11 ἐτῶν.

 

Σάββατο 19 Μαΐου 2012

ΕΝΑ ΑΣΥΝΗΘΙΣΤΟ ΔΩΡΟ

Ἕνα ἀσυνήθιστο δῶρο...

Ὁ Παναγιώτης, μαθητής τῆς Α΄ Γυμνασίου, ἀποφάσισε φέτος νὰ χαρίση στὴν μητέρα του ἕνα διήγημα, ἕνα διήγημα ποὺ ἔγραψε ὁ ἴδιος. Μᾶς τὸ διάβασε στὴν τάξι...κι ὅλοι σκεφθήκαμε πὼς ἕνας νέος συγγραφέας γεννιέται! Ἀποφασίσαμε λοιπὸν νὰ τὸ ἀναρτήσουμε στὸν ἠλεκτρονικό μας ἀναγνώστη (blog) γιὰ νὰ τὸ ἀπολαύσετε κι ἐσεῖς. Ἄν θέλετε, στείλτε μας τὸ σχόλιόν σας.

 Η ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ

Κυριακή 13 Μαΐου 2012

ΕΥΧΕΣ ΣΤΗΝ ΜΗΤΕΡΑ

ΜΗΤΗΡ, ΜΑΤΗΡ, MATER, MUTTER, MOTHER, MERE

μᾶ, μάμμη, μάμμα, μαμμία, μάννα, mamma, mammy:

ὅμοιες λέξεις σὲ κάθε γλῶσσα...



Ἡ ἀπόπειρα αὐτὴ τοῦ παιδιοῦ νὰ ὀνομάση τὴν  μητέρα καὶ τὴν τροφὴ (μαμμᾶν=ἐσθίω στὴν παιδικὴ γλῶσσα)
στὴν ἑλληνικὴ γλῶσσα γέννησε τὴν ρίζα ΜΑ* ἡ ὁποία διακλαδώθηκε σὲ μεγάλη ποικιλία ἐννοιῶν:
1) ζητῶ ἔντονα, ἐπιθυμῶ (μάω, μέμαα, μανθάνω)
2) ἐρευνῶ, ζητῶ νὰ μάθω (μαίνομαι, μοῦσα, μάντις)
3) σκέπτομαι (μέμνημαι, μνήμη)

Ἡ πρώτη συλλαβὴ ποὺ ἀρθρώνει τὸ παιδί ἐμπεριέχει τὴν ἔντονη προσπάθεια, τὴν σφοδρὴ ἐπιθυμία μὰ καὶ τὴν ἀπεριόριστη ἀγάπη του γιὰ ὅσα ἐκείνη τοῦ προσφέρει. Ἄς τῆς εὐχηθοῦμε λοιπὸν κι ἄς τὴν εὐχαριστήσουμε μὲ ἀφορμὴ τὴν σημερινὴ ἡμέρα.

Σάββατο 17 Μαρτίου 2012

Ο ΝΕΟΣ ΜΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ

Ὁ μαθητὴς Ἀλέξανδρος Κανελλόπουλος, ἐννέα ἐτῶν, μᾶς ἔθεσε δύο προβλήματα.
Περιμένουμε τὶς ἀπαντήσεις σας ὡς τὶς 30 Μαρτίου κι ὁ Ἀλέξανδρος θὰ ὁρίση τὸν νικητή!

Α) Στὸν πίνακα ἦταν γραμμένοι οἱ ἀριθμοί:1,2,3,4,5,6,7,8,9. Ὁ μάντις Κάλχας ἔσβησε 4 ἀπὸ αὐτοὺς. Εἶπε σ΄ἕναν φίλο του: "Ὁποιουσδήποτε 4 ἀριθμοὺς κι ἄν διαλέξης ἀπὸ τοὺς ὑπολοίπους, τὸ ἄθρποισμά τους θὰ εἶναι ΑΡΤΙΟΣ ΑΡΙΘΜΟΣ!".


Πόσο εἶναι τὸ ἄθροισμα τῶν ἀριθμῶν ποὺ ἔσβησε ὁ Κάλχας;


α)17 β)18 γ)19 δ)20 ε)δὲν μπορῶ νὰ ξέρω




Β) Στὴν ἀρχὴ ἀγῶνα δρόμου πρῶτος (1ος) εἶναι ὁ Ἀχιλλεύς, δεύτερος (2ος) ὁ λαγός καὶ τρίτη (3η) ἡ χελῶνα. Στὴν διάρκεια τοῦ ἀγῶνος ὁ λαγὸς καὶ ἡ χελῶνα προσπέρασαν 10 φορὲς ὁ ἕνας τὸν ἄλλον, καὶ ὁ Ἀχιλλεὺς μὲ τὴν χελῶνα 11 φορὲς ὁ ἔνας τὸν ἄλλον.


Μὲ ποιά σειρὰ τερμάτισαν οἱ ἀθλητές;


α) Α-Λ-Χ


β) Λ-Χ-Α


γ) Χ-Α-Λ


δ) Χ-Λ -Α


ε) Λ-Α-Χ


Καλὴ ἐπιτυχία!!!

Τρίτη 31 Ιανουαρίου 2012

Ο ΝΙΚΗΤΗΣ ΤΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ

Ὅπως σᾶς εἶχα ὑποσχεθῆ, ἦρθε ἡ ὥρα νὰ μάθουμε τὸν νικητή!
Ἐλάβαμε 39 ἀπαντήσεις, ἐκ τῶν ὁποῖων 13 ἦταν λανθασμένες,15 σωστές, ἀλλὰ λανθασμένης ὀρθογραφίας, 2 ἀπολύτως σωστὲς ἀλλὰ δυστυχῶς χωρὶς ὅνομα διαγωνιζομένου καὶ 9 ἀπολύτως σωστές.



Νικήτρια κληρώθηκε ἠ μαθήτρια ΒΑΝΕΣΣΑ ΛΙΑΚΟΠΟΥΛΟΥ
Ἡ σωστὴ ἀπάντησις εἶναι: πέλεκυς


Ὡς μικρὴ ἐπιβράβευσι, ἡ νικήτρια ἔλαβε τὸν "Τίμαιο" τοῦ Πλάτωνος.

Στὸ ἔργο αὐτό, ὁ Πλάτων συνοψίζει τὰ πορίσματα τῶν μακροχρονίων ἐπιστημονικῶν του ἐρευνῶν γιὰ τὸ σύμπαν καὶ τὸ σύνολο τῶν φυσικῶν ὄντων. Μιλᾶ γιὰ τὴν ἀρχὴ τοῦ σύμπαντος, γιὰ τὸν δημιουργὸ τοῦ κόσμου, τὴν ἐμφάνισι τοῦ ἀνθρώπου καὶ τῶν ἄλλων πλασμάτων, γιὰ τὴν ψυχή καὶ τὴν ἕδρα της, γιὰ τὸν νοῦ, τὸ σῶμα καὶ τὴν διατήρησι τῆς ὑγείας του. Σὲ αὐτὸ τὸ ἔργο μιλᾶ ἐπίσης γιὰ τὴν χαμένη Ἀτλαντίδα, ἐνῶ στὸ μικρὸ ἀπόσπασμα τοῦ "Κριτίου" ποὺ ἀκολουθεῖ, ἐξιστορεῖ τὸν ἀγῶνα τῶν Ἀθηναίων γιὰ νὰ ἀνακόψουν τὴν ἐπέλασι τῶν Ἀτλάντων.









Παρασκευή 20 Ιανουαρίου 2012

ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΟΥΝ ΤΑ ΟΝΟΜΑΤΑ ΤΩΝ ΠΤΗΝΩΝ;








Γιατί, ἄραγε, ὀνομάσθηκε πελεκάνος;





ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΗΣ ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ ΔΗΜΗΤΡΑΣ ΧΑΒΙΑ (9 ἐτῶν)





 























Ο ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗΣ ΜΙΛΑΕΙ ΓΙΑ ΤΑ ΠΟΥΛΙΑ:

Εὔδαιμον φῦλον πτηνῶν οἰωνῶν
Καλότυχο τὸ γένος τῶν πουλιῶν,

οἵ χειμῶνος μὲν χλαῖναν οὐκ ἀμπισχνοῦνται,
ποὺ τὸν χειμῶνα δὲν χρειάζονται κάπες,

οὐδ΄ αὖ θερμὴ πνίγους ἡμᾶς ἀκτὶς τηλαυγὴς θάλπει,
μὰ οὔτε οἱ ζεστὲς λαμπερὲς ἀκτῖνες τοῦ καλοκαιριοῦ μᾶς καῖνε ,

ἀλλ΄ ἀνθηρῶν λειμώνων
φύλλων τ΄ἐν κόλποις ναίω
μὰ κατοικοῦμε στ΄ ἀνθισμένα λιβάδια
μὲς στὶς φυλλωσιές,

ἡνίκ΄ ἄν ὁ θεσπέσιος ὀξὺ μέλος ἀχέτας
θάλπεσι μεσημβρινοῖς ἡλιομανὴς βοᾶ.
ὅταν ὁ θεσπέσιος μελωδός, ὁ τζίτζικας ,
στὶς ζέστες τοῦ μεσημεριοῦ, τρελλὸς ἀπὸ τὸν ἥλιο, τραγουδᾶ .

 
Χορὸς (ἀντιστροφὴ), Ὄρνιθες, στ. 1088-1096


ΟΝΟΜΑΤΑ ΠΤΗΝΩΝ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ: Μπόλμποση Τριανταφύλλου καὶ Μπουρῆ Ἀλεξάνδρου


ΚΟΤΣΥΦΑΣ: ὁ κότσυφας προέρχεται ἀπὸ τὸ ἀρχαῖον κόσσυφος κόττυφος, πιθανὸν ἐκ τῆς κοττίδος ( κοττὶς=κεφαλὴ). Ἐκ τῆς κοττίδος ὀνομάστηκε καὶ ἡ ὄρνιθα κόττα, ἐπειδὴ ἔχει λοφίον ἐπὶ τῆς κεφαλῆς.
<<Καὶ οἱ ἀλεκτρύονες κοττοὶ διὰ τὸν ἐπὶ τῃ κεφαλῃ λόφον>>, μᾶς πληροφορεῖ ὁ λεξικογράφος Ἡσύχιος.

ΠΕΛΑΡΓΟΣ: τὸ ὄνομά του προέρχεται ἀπὸ τὸ πελός, τὸ ὁποῖον σημαίνει φαιός, γκρίζος καὶ ἀπὸ τὸ ἀργός, τὸ ὁποῖον σημαίνει λευκὸς καὶ γρήγορος. Ἡ σημασία τοῦ ἀσπρόμαυρος εἶναι δηλ. ἀπὸ τὰ πτερά του, τὰ ὁποῖα εἶναι μαῦρα καὶ λευκά.

ΣΠΙΝΟΣ: Ὁ σπίνος μοιάζει μὲ σπουργῖτι. Ὀνομάστηκε ἔτσι ἀπὸ τὴν ἀρχαία λέξι σπίζω (ἐκτείνω)< σπινός =λεπτός. Παρόμοια ὀνομάζεται καὶ στὰ σουηδικὰ spink (σπίνος).

ΦΑΛΑΚΡΟΚΟΡΑΞ: γνωστὸς καὶ ὡς κορμοράνος (phalacrocorax).

ΦΑΛΑΡΙΔΑ: ἡ φαλαρίδα ζεῖ κοντὰ σὲ λίμνες. Τὸ ὄνομά της προέρχεται ἀπὸ τὴν ἀρχαία
ἑλληνικὴ λέξι φάλαρος (=λευκός,φαλακρὸς, λευκομέτωπος), ἐπειδὴ ἔχει λευκὸ μέτπο.
(φάος/φῶς< φαλός καὶ φάλαρος ἤ φάληρος)

Φαλαρὶς πτηνὸν ὁ λεγόμενος λευκομέτωπος

ὅλον γὰρ ἐστὶ μέλαν, τὸ δὲ μέτωπον αὐτοῦ καὶ μόνον ἔχει λευκὸν

εὑρίσκεται δ' ἐν ποταμοῖς καὶ λίμναις.
 
ΦΛΩΡΟΣ: ὁ φλῶρος ἔχει μελωδικὸ κελάηδημα καὶ ἐλαιοπράσινο πτέρωμα. Ὀνομάστηκε ἔτσι ἀπ΄τὴν ἀρχαία λέξι χλωρὸς (φλωρὸς ἐξ οὗ καὶ τὸ φλουρί) ποὺ δηλώνει τὸ χρῶμα του.
----------------------------------------------------------

ΜΕΡΙΚΑ ΑΚΟΜΑ ΠΤΗΝΑ ἀπὸ τὴν Νεφέλη Καψάλη:

αἰετὸς ἤ ἀετὸς (ἐκ τοῦ ἄημι=πνέω) "πέτεται μετὰ πνοιαῖς ἀνέμου".

Ἡ ἀηδὼν ἄδει (ἄδω= ψάλλω, τραγουδῶ ἐξ οὗ ὠδεῖον).

νῆσσα (ἐκ τοῦ νέω, νήχω = κολυμβῶ) εἶναι ἄριστος κολυμβητής. Ἀνήκει στὰ νηκτικὰ πτηνά.

 
δενδροφυλλοσκόπος πῆρε τὸ ὅνομά του ἀπὸ τὴν συνήθειά του νὰ παρακολουθεῖ (σκοπεῖ) κάποιον μέσα ἀπὸ τὰ φύλλα τῶν δένδρων.

Τὸ φοινικόπτερον πῆρε τὸ ὄνομά του ἀπὸ τὰ πτερά του ποὺ ἔχουν κόκκινο χρῶμα (φοινικοῦν).

Ἀλκυών: τὸ γνωστὸ θαλασσοπούλι. Ὀνομάζεται ἀλκυὼν "παρὰ τὸ ἐν ἁλὶ κύειν" δηλαδὴ κυοφορεῖ "ἐπωάζει ἐν τῆ θαλάσσῃ".

Ἡ σταχτοσουσουράδα ἔχει σταχτιὰ οὐρά τὴν ὁποία σείει (σουσ-ουράδα). Τὸ ἀρχαῖον της ὄνομα εἶναι σεισοπυγίς, "παρὰ τὸ σείειν τὴν πυγήν, ὅ ἐστὶ τὴν οὐράν".



Πηγή:Ἄννα Τζιροπούλου Εὐσταθίου,  "Ὁ ἐν τῃ λέξει λόγος" .  




ΑΙΣΩΠΟΥ ΜΥΘΟΙ

Οἱ μαθητές μας εἰκονογραφοῦν τοὺς μύθους ποὺ μαθαίνουμε.
Μὲ χαρὰ περιμένουμε καὶ τὰ δικά σας ἔργα!


ΑΛΩΠΗΞ ΚΑΙ ΒΟΤΡΥΣ

Ἀλώπηξ λιμώττουσα, ὡς ἐθεάσατο
Μία ἀλεποῦ πεινασμένη, σὰν εἶδε

ἀπό τινος ἀναδενδράδος βότρυς κρεμαμένους,
ἀπὸ μία κληματαριὰ σταφύλια νὰ κρέμωνται,
 
ἠβουλήθη αὐτῶν περιγενέσθαι καὶ οὐκ ἠδύνατο.
θέλησε νὰ τὰ πιάση, ἀλλὰ δὲν μποροῦσε.
 
Ἀπαλλαττομένη δὲ πρὸς ἑαυτὴν εἶπεν:
"Ὄμφακες εἰσίν".
Φεύγοντας στὸν ἑαυτό της εἶπε: " Ἀγουρίδες εἶναι".
 
Ἔτσι βγῆκε ἡ παροιμία "ὅσα δὲν φθάνει ἡ ἀλεποῦ, τὰ κάνει κρεμαστάρια".

Νά πῶς ζωγράφισε τὸν μῦθο ὁ μαθητής μας Χάρης Μπεροῦτσος:


Τρίτη 10 Ιανουαρίου 2012

Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ


Ἐργασία τοῦ μαθητοῦ μας Μίνωος Σπετσιωτάκη:

Α) ΟΡΦΙΚΟΙ

Κατὰ τοὺς Ὀρφικοὺς, ὑπάρχει ἀρχὴ τοῦ κόσμου. Τὸ Σύμπαν ἐγεννήθη εἰς κάποιαν χρονικὴν στιγμήν.Τοῦτο ὅμως ἔλαβε χώραν πρὸ ἀμνημονεύτων ἐτῶν. Οὕτω, ὁ μὲν Οὐρανὸς χαρακτηρίζεται ὡς "πρεσβυγένεθλος" (Γ32), ἤτοι, ὡς ὁ πρῶτος γεννηθείς, ἡ δὲ Φύσις ὡς "πρωτογένεια" (9,5), "πρωτότοκος", "πανάρχαια", ἀλλὰ καὶ ὡς "παλαίφατος" (9,5), "ἀρχέγονος", "παμπαλαία".


Ἐξ ἄλλου ἡ γένεσις αὐτὴ δὲν προεκλήθη ἐκ κάποιου ἄλλου προϋπάρξαντος κοσμικοῦ γεγονότος διότι εἰς τοὺς ὕμνους (9,10) λέγεται διὰ τὴν Φύσιν ὅτι εἶναι "ἀπάτωρ" καὶ πρὸς ἐνίσχυσιν τοῦ χαρακτηρισμοῦ αὐτοῦ, ἐν συνεχεία καλεῖται "αὐτοπάτωρ", διότι γίνεται ἐξ ἑαυτῆς ὡς αὐτογενής.

Οὐρανὲ παγγενέτωρ...


πρεσβυγένεθλ΄ἀρχὴ πάντων πάντων τε τελευτὴ


κόσμε πατήρ, σφαιρηδὸν ἑλισσόμενος περὶ γαῖαν
...ῥόμβου δίναισιν ὁδεύων ...



(Ὀρφικὸς ὕμνος Οὐρανοῦ, 4)


ΠΗΓΑΙ: Ὀρφικὸς ὕμνος Οὐρανοῦ καὶ Ὀρφικὸς ὕμνος Φύσεως


Νεώτερον Ἐγκυκλοπαιδικὸν Λεξικὸν "ἩΛΙΟΥ"



Β) Η ΕΠΙΚΡΑΤΟΥΣΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΑΠΟΨΙΣ


Η ΜΕΓΑΛΗ ΕΚΡΗΞΙΣ


Ἄν καὶ κανεὶς δὲν ἦταν παρὼν, γιὰ νὰ παρακολουθήση τὴν δημιουργία τοῦ Σύμπαντος, ἄν καὶ οἱ συνθῆκες τῆς θερμοκρασίας ἀλλὰ καὶ τῆς πίεσης ποὺ ἐπικρατοῦσαν τότε εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀναπαραχθοῦν στὰ ἐργαστήριά μας, οἱ θεωρητικὲς μελέτες ἔχουν ἐπιτρέψει στοὺς ἀστρονόμους καὶ τοὺς πυρηνικοὺς φυσικοὺς νὰ προτείνουν μία ἀλληλουχία γεγονότων. Κανεὶς φυσικὰ δὲν μπορεῖ νὰ ξέρη τί ὑπῆρχε πρὶν τὴν μεγάλη Ἔκρηξη. Ὁ χῶρος καὶ ὁ χρόνος δὲν εἶχαν ὀντότητα. Ὑπῆρχε μόνο ὁ κοσμικὸς πυρὴν, ὁ ἀρχικὸς ἐκεῖνος σπόρος τῶν ἀπεριορίστων διαστάσεων, ποὺ περιέκλειε μέσα του τὸ σπέρμα μίας ὁλόκληρης οἰκουμένης. Ὁ χρόνος καὶ ὁ χῶρος, ὅλα ἄρχισαν μὲ τὴν "Μεγάλη Ἔκρηξι". Ἔτσι, δὲν ἔχει κανένα νόημα νὰ μιλᾶ κάποιος γιὰ γεγονότα ποὺ συνέβησαν πρὶν ἀπὸ τὴν Ὥρα Μηδὲν, γιατὶ πρὶν ἀπὸ αὐτὴ τὴν στιγμὴ δὲν ὑπάρχει ροὴ τοῦ χρόνου. Ἡ ὥρα Μηδὲν εἶναι ἡ στιγμὴ τῆς ἐκκίνησης, ἀπὸ τὴν ὁποία προέρχονται τὰ πάντα.


Στὴν θύελλα τῆς δημιουργίας ὑποατομικά σωματίδια, μιόνια, πιόνια, μεσόνια, ἀλληλοσυγκρούονται καὶ ἐκτινάσσονται. Ἡ ὕλη ἐκμηδενίζει τὴν ἀντιύλη, ἡ ἀντιύλη καταστρέφει τὴν ὕλη, ἐκλύοντας τεράστια ποσά ἐνέργειας. Φωτόνια ἐνέργειας μετατρέπονται σὲ ὕλη, ὕλη σὲ ἐνέργεια, ἐνέργεια σὲ ὕλη. Ἕνα χιλιοστό τοῦ δευτερολέπτου μετά τὴν Ὥρα Μηδέν, ἡ θερμοκρασία τοῦ Σύμπαντος ἔχει πέσει στοὺς 100 δισεκατομμύρια βαθμούς Κελσίου καὶ τὰ κουάρκ ἀρχίζουν νὰ παγώνουν, ἑνωμένα μεταξύ τους σὲ ὁμάδες δύο ἤ τριῶν. Αὐτή εἶναι ἡ στιγμή τῆς δημιουργίας ὅλων τῶν πρωτονίων καὶ οὐδετερονίων ποὺ ὑφίστανται σήμερα. Κάθε σωμάτιο τῆς ὕλης ποὺ βλέπουμε γύρω μας προέρχεται ἀπό ἐκεῑνο τὸ πρῶτο χιλιοστό τοῦ δευτερολέπτου.

Ἕνα δευτερόλεπτο μετά τὴν Ὥρα Μηδέν, τὸ Σύμπαν ἀποτελεῖται ἀπὸ ἕναν ὠκεανό ἀτομικῶν σωματιδίων, κατάστασις ποὺ συνεχίζεται γιὰ τρία ἀκόμη λεπτά. Ἀμέσως μετά, καὶ καθώς ἡ θερμοκρασία τοῦ Σύμπαντος ἔχει πέσει στὸ ἕνα δισεκατομμύριο βαθμούς Κελσίου, τὰ πρωτόνια καὶ τὰ νετρόνια ἀρχίζουν νὰ ἑνώνονται μεταξύ τους, σχηματίζοντας τοὺς πυρῆνες τοῦ ὑδρογόνου, ἀλλά ἡ θερμοκρασία εἶναι ἀκόμη πολύ ὑψηλή γιὰ τὴν δημιουργία ἀτόμων. Στὴν διάρκεια τῶν πρώτων 15 λεπτῶν τῆς δημιουργίας τὸ Σύμπαν μεγάλωσε κατά 30 φορές, ἐνῶ τὴν ἴδια χρονική περίοδο δημιουργήθηκε ὅλο τὸ ὑδρογόνο ποὺ ὑπάρχει σήμερα σὲ αὐτό, καθώς καὶ ὅλο τὸ πρωταρχικό ἥλιο. Ἔκτοτε, ὁποιαδήποτε πυρηνοσύνθεσις (δημιουργία δηλαδή χημικῶν στοιχείων), γίνεται μόνο στὸ ἐσωτερικό τῶν ἄστρων καὶ στὶς ἐκρήξεις τῶν σουπερνόβα. Σὲ εἴκοσι λεπτά ἡ ἐνέργεια ἐξακολουθοῦσε νὰ ὑπερισχύη τῆς ὕλης στὸ ταχύτατα διαστελλόμενο Σύμπαν. Καὶ ὅταν ἡ θερμοκρασία ἐλαττώθηκε στοὺς 3.000 βαθμούς Κελσίου, τὰ πρωτόνια μπόρεσαν νὰ συλλάβουν ἠλεκτρόνια, σχηματίζοντας ἔτσι τὰ ἄτομα τοῦ ὑδρογόνου. Τώρα ἐπιτέλους ἡ ὕλη ἐπικρατεῖ στὸ νέο Σύμπαν,σχηματίζοντας μάζες ἀερίων ποὺ ὀνομάστηκαν "φωτογαλαξίες".
Τελικά, μέσα σ` αὐτούς τοὺς φωτογαλαξίες τὰ νέφη ὑδρογόνου συνεχίζουν τὴν σύμπτυξί τους, ἕως ὅτου δισεκατομμύρια ἄστρα λαμπυρίζουν σὲ δισεκατομμύρια γαλαξίες. Καὶ ἔτσι σὲ δύο δισεκατομμύρια χρόνια, οἱ γαλαξίες συνδέονται σὲ σμήνη ποὺ ἀκόμη καὶ σήμερα φαίνονται νὰ εἶναι προσκολλημένα στὸ ἐξωτερικό τῆς ἐπιφάνειας κοσμικῶν "φυσαλίδων", ἀπολειφάδια μιᾶς ἐποχῆς, ὅταν τὸ Σύμπαν ἦταν ἀκόμη "μωρό".

Ἄν ἀνατρέξουμε λοιπόν μὲ μία συνοπτική ματιά στὰ πρῶτα στάδια τῆς ἐξελίξεως τοῦ Σύμπαντος, θὰ διαπιστώσουμε σχεδόν ἄμεσα ὅτι ὁ σημαντικότερος παράγοντας στὴν ἐξέλιξί του αὐτή εἶναι τὸ γεγονός ὅτι ἡ θερμοκρασία του συνεχῶς ἐλαττωνόταν, καθώς τὸ Σύμπαν διαρκῶς διεστέλλετο. Ἡ ψύξις τοῦ Σύμπαντος στὰ πρῶτα ἐκεῖνα στάδια τῆς γενέσεως μπορεῖ νὰ ἀποδοθῆ περιληπτικά ὥς ἑξῆς: μία στιγμή μετά τὴν "Μεγάλη Ἔκρηξι" ὅλη ἡ ὕλη καὶ ἡ ἐνέργεια τοῦ Σύμπαντος βρισκόταν σὲ μία θερμοκρασία 100 δισεκατομμυρίων βαθμῶν Κελσίου. Ἕνα δευτερόλεπτο μετά τὴν "ἔκρηξι" ἡ θερμοκρασία εἶχε πέσει στοὺς δέκα δισεκατομμύρια βαθμούς.

Γύρω στὰ δύο λεπτά εἶχε πέσει στὸ ἕνα δισεκατομμύριο βαθμούς, ἐνῶ 300.000 χρόνια ἀργότερα ἡ θερμοκρασία τοῦ νεαροῦ ἀκόμη Σύμπαντος δὲν ὑπερέβαινε τοὺς 3.000 βαθμούς Κελσίου ποὺ εἶναι δύο δεκάδες περίπου φορές μεγαλύτερη ἀπό τὴ θερμοκρασία ποὺ χρειάζεται ὁ ἡλεκτρικός σας φοῦρνος, γιὰ νὰ ψήση τὰ παϊδάκια ἑνὸς ἀρνιοῦ. Ἀφοῦ λοιπὸν ἡ ὕλη συμπεριφέρεται διαφορετικά σὲ διαφορετικές θερμοκρασίες, δὲν εἶναι λοιπόν καθόλου παράξενο ποὺ τὸ Σύμπαν εἶχε διαφορετική μορφή στὰ διαφορετικὰ στάδια τῆς ἐξέλιξής του. Στὴ διάρκεια τῶν πρώτων δέκα περίπου λεπτῶν τῆς δημιουργίας, τὸ Σύμπαν μεγάλωσε ἐκθετικά, ἐνῶ τὴν ἴδια χρονική περίοδο δημιουργήθηκαν οἱ πυρῆνες ὅλου τοῦ ὑδρογόνου ποὺ ὑπάρχει σήμερα σὲ αὐτό, καθώς καὶ οἱ πυρῆνες ὅλου τοῦ πρωταρχικοῦ ἡλίου. Ἡ κατάσταση τῆς ὕλης στὸ νεoγέννητο Σύμπαν εἶχε παρόμοια μορφή μὲ τὴν κατάσταση ποὺ ἐπικρατεῖ καὶ σήμερα ἀκόμη στὴν καρδιά τῶν ἄστρων καὶ ὀνομάζεται πλάσμα. Τὸ πλάσμα δηλαδή εἶναι μία τέταρτη κατάσταση τῆς ὕλης, διαφορετική ἀπό τὶς ἄλλες τρεῖς τῶν ἀερίων, τῶν ὑγρῶν καὶ τῶν στερεῶν.
Στὴν ἀρχή λοιπόν τῆς Ἐποχῆς τῶν Φωτονίων ἡ ἀκτινοβολία ποὺ ὑπῆρχε στὸ Σύμπαν ἀποτελεῖτο κυρίως ἀπό φωτόνια ὑψηλῆς ἐνέργειας μὲ τὴ μορφή ἀκτίνων γάμα. Ἡ ἀκτινοβολία αὐτὴ δημιουργεῖται ἀκόμη καὶ σήμερα στὴν καρδιά τῶν ἄστρων, ἀλλά χρειάζεται χιλιάδες χρόνια, γιὰ νὰ φτάση μέχρι τὴν ἐπιφάνειά τους. Ἔτσι, ἡ ἀκτινοβολία γάμα ποὺ παράγεται στὴν καρδιά τοῦ Ἡλίου μας, γιὰ παράδειγμα, μέχρι νὰ φτάση στὴν ἐπιφάνειά του, συγκρούεται συνεχῶς μὲ τὰ σωματίδια ποὺ ὑπάρχουν στὸ ἐσωτερικό του, μὲ ἀποτέλεσμα σιγά-σιγά νὰ χάση ἕνα μεγάλο τμῆμα τῆς ἐνέργειας ποὺ ἔχει καὶ ἔτσι ὕστερα ἀπὸ χιλιάδες χρόνια φτάνει στὴν ἐπιφάνεια μὲ τὴ μορφή ὁρατῆς ἀκτινοβολίας. Διαφορετικά,δὲν θὰ μπορούσαμε νὰ δοῦμε κἄν τὸν Ἥλιο.
(Πηγή: ΙΔΡΥΜΑ ΕΥΓΕΝΙΔΟΥ/Η ΜΕΓΑΛΗ ΕΚΡΗΞΗ)